Seyyid Şeyh Mahmud Süzani Külliyesi Hakkında
Tarihçe ve Gelişim
Seyyid Şeyh Mahmud Süzani Külliyesi, Sivrihisar'da bulunan ve zaman içinde çeşitli eklemelerle gelişen bir yapılar topluluğudur. Külliye, bir kümbet, türbe, hazire (açık mezarlık) ve yıkılmış medreselerin bir avlu etrafında toplanmasıyla oluşmuştur. Külliyenin güney tarafında daha önce bir medrese bulunmaktayken, bu yapı ortadan kaldırılmış ve alan düzeltilmiştir. Günümüzde Sivrihisar Belediyesi mülkiyetindedir.
Mimari ve Özellikler
Külliye üç ana bölümden oluşmaktadır: kümbet, türbe ve hazire. Kümbet, düzgün blok taş malzemeden inşa edilmiştir. Kare planlı ve iki katlıdır; alt kat mezar odasıdır. Cephesi eyvanlı olup, tek mekanlı iç bölüme küçük bir kapıdan girilir. Kapı üzerinde bir kitabe bulunur. İç mekanda bir mihrap ve yanlarda alçı süslemeli konsollar vardır. Mekan, kapının iki yanındaki pencerelerden ışık alır. Üzeri kubbe ile örtülü olup, köşelerde pandantiflerle kubbeye geçiş sağlanmıştır. Kubbe kasnağı sekizgen olup, üzeri pramidal kiremit çatı ile kaplıdır. Eyvanın örtüsü tamamen dağılmış durumdadır ve günümüzde bu örtüye ait ahşap malzeme yağmur ve kar sularından etkilenmektedir.
Türbe, düzgün olmayan taşlardan devşirme malzemeyle kümbete bitişik olarak inşa edilmiştir. Küçük bir aralıktan girilen tek mekanlı odada, üzerinde kufi yazılar bulunan üç adet sanduka mezar vardır. Türbenin üzeri ahşap dam örtülü iken bu örtü sandukaların üzerine göçmüş ve bu nedenle Selçuklu dönemine ait kufi yazılı sanduka mezarlar tahrip olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu sandukalardan birinin Nasrettin Hoca'nın gelinine ait olduğu belirtilmektedir.
Hazire (açık mezarlık) bölümünde ise mermerden yapılmış, üzerinde Kufi ve Osmanlı harfleriyle yazılar bulunan Selçuklu dönemine ait sanduka mezarlar ile diğer tip Osmanlı mezarları yer alır. Hazireyi çevreleyen kuzeybatı duvarında, bir kamyon çarpması sonucu oluşan bir yıkıntı bulunmaktadır.
İşlev ve Faaliyetler
Yapı topluluğu, tarihsel süreçte bir dini ve sosyal külliye olarak işlev görmüştür. Kümbet ve türbe bölümleri, önemli şahsiyetlerin defin edildiği birer anıt mezar işlevi taşımaktadır. Hazire ise geniş bir mezarlık alanı olarak kullanılmıştır. Yıkılmış olan medrese bölümünün varlığı, külliye içinde eğitim faaliyetlerinin de yürütüldüğünü göstermektedir.
Kültürel Önem
Seyyid Şeyh Mahmud Süzani Külliyesi, Sivrihisar'ın önemli tarihi ve kültürel miraslarından biridir. Yapılar topluluğu, Selçuklu döneminden izler taşıyan kufi yazılı sanduka mezarları ile dikkat çeker. Özellikle Nasrettin Hoca'nın gelinine ait olduğu belirtilen mezar, halk kültürü ve tarihi açısından ayrı bir önem taşımaktadır. Külliye, bünyesinde barındırdığı farklı dönemlere ait mezar tipleri ve mimari unsurlarla, bölgenin sosyo-kültürel tarihine ışık tutan bir açık hava müzesi niteliğindedir.
