Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi Hakkında
Tarihçe ve Gelişim
Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi, 1881 yılında Sivrihisar'daki Ermeni cemaati tarafından inşa edilmiştir. Kilisenin yapımı, dönemin Patrik'i Nerses'in hükümranlığında gerçekleşmiş ve cemaat üyelerinin yardımlarıyla tamamlanmıştır. Yapı, "kutsal üçlü" anlamına gelen Surp Yerrortutyun adına inşa edilmiştir. Cumhuriyet döneminde kiliseye ait çan, bir saat kulesine dönüştürülerek yöreye özgü bir yapı haline getirilmiştir. 1999 yılında Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmek ve kültürel hizmetlerde kullanılmak üzere Sivrihisar Belediyesi'nden talep edilmiş, belediye meclisi kararıyla Genel Müdürlüğe 30 yıllığına tahsis edilmiştir.
Mimari ve Özellikler
Kilise, taş malzeme kullanılarak haç plan şeklinde inşa edilmiştir. İki katlı olan yapının inşasında, Pessinus Antik Kenti'nden getirilen mermer devşirme malzemeler de kullanılmıştır. Kızıl kesme taştan yapıldığı için halk arasında "Kızıl Kilise" olarak da anılır. Binanın ortasında büyük bir kubbe, köşelerinde ise iki büyük çan kulesi bulunmaktadır. Girişi batı cephesinden olan kilisenin kapısında melek figürleri yer alır. Duvarlarında ve kaidesinde çok sayıda yazıt ve kitabe mevcuttur. Yapı belli belirsiz fresklerle bezenmiştir. Kilisenin arka kısmında bir vaftiz odası, güney kısmında ise papaz odası bulunmaktadır. Balkanların en büyük kilisesi olarak bilinen bu tarihi yapı halen ayaktadır.
İşlev ve Faaliyetler
Kilisenin orijinal işlevi, Sivrihisar Ermeni cemaatinin dini ihtiyaçlarını karşılamaktı. 1999 yılındaki tahsis kararından itibaren, Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından restore edilerek kültürel hizmetlerde kullanılması planlanmıştır. Bu kapsamda, yapının korunması ve kültürel bir işlev kazanması hedeflenmiştir.
Kültürel Önem
Surp Yerrortutyun Kilisesi, hem dini hem de mimari açıdan büyük öneme sahiptir. Balkanların en büyük kilisesi olarak anılması, onun bölgesel ölçekteki önemini vurgular. Antik Pessinus'tan getirilen malzemelerin kullanılması, tarihsel katmanlara işaret eder. Kapısındaki melek figürleri, duvarlarındaki yazıtlar, freskler ve kitabeler, binanın sanatsal ve kültürel değerini artırmaktadır. Ayrıca, kilisenin çanının Cumhuriyet döneminde saat kulesine dönüştürülmesi, yapının Türkiye'nin sosyal tarihindeki dönüşümüne tanıklık ettiğini gösterir. Tüm bu özellikleriyle kilise, Sivrihisar'ın önemli bir kültür mirasıdır.