Kılıç Mescidi Minaresi Hakkında
Tarihçe ve Gelişim
Kılıç Mescidi Minaresi, Sivrihisar ilçesinde, Kılıç Mahallesi'nde, Kağnı pazarı meydanında bulunmaktadır. Mescidin adıyla ilgili iki önemli rivayet vardır. Birincisi, Sivrihisar'ın kılıçla fethedildiği ve bu mescitte kılıca dayanılarak ilk hutbenin okunduğu yönündedir. İkinci rivayet ise adını Oğuz boylarından Kılıç aşiretinden aldığı şeklindedir. Tümüyle ahşaptan inşa edilen mescit yıkılmış, günümüze sadece minaresi ulaşabilmiştir. Tahsin Özalp'ın aktardığına göre, mescidin yanındaki bir mezar taşında 1175 (Hicri) tarihi ve "El-imam Sadr-ül kebir Horasan meşayihinden Şeyh Mehmed Efendi" yazısı bulunmaktadır. Bu durum, mescidin bu tarihten önce, muhtemelen 1131 yılı civarında inşa edilmiş olması gerektiğini düşündürmektedir.
Mimari ve Özellikler
Orijinal mescit tamamen ahşaptan yapılmıştı ve pencere kanatları dahi Ulu Cami minberindeki gibi kündekari tarzda işlemeli ve süslüydü. Veli İhsan Atasoy'un anlatımlarına göre caminin seviyesi, minare kapısının eşik seviyesindeydi ve kuzeyden mermer dairesel merdivenlerle giriliyordu. Caminin batısında dar bir sokak, güney duvarının altında ise kepenkli bir sahn-ı nişin (boşlukta oturma mekânı) bulunuyordu. Ayakta kalan minare, caminin batı cephesine bitişik olup, dört büyük basamakla çıkılan bir kapıya sahiptir. Kare kaidenin üzerindeki pabuçluk kısmı köşelerinden pahlanarak silindirik gövdeye geçiş sağlanmıştır. Minare 53 basamaklıdır ve gövdesinde cam göbeği yeşil renginde çini kuşaklar yer alır. Bu kuşaklardan biri şerefe altında, diğer ikisi ise şerefeden sonra gövdede ve külahın altındadır.
İşlev ve Faaliyetler
Günümüzde mescit yapısı olmadığı için minare orijinal işlevini sürdürememektedir. Ancak 2018 yılında Sivrihisar Belediyesi tarafından başlatılan bir düzenleme ile minare çevresinin açık havada namaz kılınabilecek bir alan haline getirilmesi planlanmıştır. Bu proje, Eskişehir'de bir ilk olma özelliği taşımaktadır.
Kültürel Önem
Kılıç Mescidi Minaresi, "Mescidsiz Minare" veya "Kılıç Minaresi" olarak da anılır ve Sivrihisar'ın en önemli tarihi simgelerinden biridir. İlçenin fetih geleneği ve erken dönem yerleşim tarihi ile ilgili somut bir hatıra olarak büyük kültürel değer taşır. Ayrıca, tamamen ahşap olan nadir mescit örneklerinden birinin günümüze ulaşan tek parçası olması, Türk-İslam mimarisindeki ahşap işçiliğinin erken dönemdeki gelişimini göstermesi açısından da önemlidir.
