Seyitgazi Bor ve Etnografya Müzesi – Selçuklu Hamamı Hakkında
Tarihçe ve Gelişim
Müzenin bulunduğu bina, 1207 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaaddin Keykubat'ın annesi Ümmühan Hatun tarafından yaptırılan tarihi bir hamamdır. Ümmühan Hatun'un, Seyyid Battal Gazi'nin mezarını bulmak için ahdettiği ve bu nedenle Seyitgazi'ye geldiği, türbenin inşasının ardından bu hamamı inşa ettirdiği belirtilmektedir. Selçuklu mimarisi ile inşa edilen ve alttan ısıtma sistemiyle çalışan hamam, 1950-1970'li yıllara kadar aktif olarak hizmet vermiştir. 2007 yılında ilçe kaymakamlığı öncülüğünde başlatılan çalışmalarla restore edilerek müzeye dönüştürülmüş ve 2008 yılında dünyanın ilk Bor ve Etnografya Müzesi olarak ziyarete açılmıştır.
Mimari ve Özellikler
Müze binası, tipik Selçuklu mimari özelliklerini taşımaktadır. Yapı, orijinalinde bir hamam olarak inşa edildiği için alttan ısıtma (hypocaust) sistemi gibi döneminin karakteristik mühendislik özelliklerini barındırmaktadır. Bina, 2007'deki restorasyon çalışmalarıyla müze işlevine uygun şekilde tefriş edilmiş, ancak tarihi dokusu ve mimari kimliği korunmuştur. Müze, Seyitgazi ilçe merkezinde, İkiçeşme Mahallesi’nde ve Afyon-Eskişehir karayolu üzerinde bulunmaktadır.
İşlev ve Faaliyetler
Seyitgazi Bor ve Etnografya Müzesi, iki ana bölümden oluşmaktadır. Bir bölümü, dünyada ilk ve tek olma özelliği taşıyan bor müzesidir. Bu bölümde, bölgedeki bor madeni işletmeciliğinin tarihsel sürecini anlatan belgeler, bor ürünleri ve borun çıkarılması, işlenmesi ile kullanım alanlarına dair objeler sergilenmektedir. Müzenin diğer bölümü ise etnografya müzesidir. Burada Seyitgazi ve çevresinde kullanılan tarihi ve geleneksel günlük eşyalar ile yöreye ait kültürel mirası yansıtan etnografik eserler teşhir edilmektedir. Müze, bu kapsamda ziyaretçilere hem bor madeninin önemini hem de bölgenin kültürel birikimini aktarmaktadır.
Kültürel Önem
Müze, 811 yıllık bir Selçuklu eserini yaşatması ve ona yeni bir işlev kazandırması açısından önemli bir kültürel miras örneğidir. Seyyid Battal Gazi Külliyesi ile bağlantılı olan tarihi hamam, bölgenin manevi ve tarihi dokusunun bir parçasıdır. Aynı zamanda, Türkiye'nin önemli bir yer altı kaynağı olan bor madeninin tanıtımı ve eğitimi için özel olarak tasarlanmış ilk müze olması, onu bilimsel ve endüstriyel miras açısından da değerli kılmaktadır. Seyitgazi'nin Frigya'dan Osmanlı'ya uzanan zengin tarihini ve kültürel kimliğini, bor madeninin hikayesiyle birleştirerek sunan eşsiz bir mekandır.
