Yelini (Yılanlı) Mağara Hakkında
Tarihçe ve Gelişim
Yelini Mağarası, Eskişehir'in Günyüzü ilçesine bağlı Kayakent Beldesi sınırlarında yer alır. Sivrihisar Dağları'nın güneydoğusunda konumlanan mağara, halk arasında "Yılanlı Mağara" ismiyle de anılmaktadır. Mağaranın uzun dönemler boyunca insanlar tarafından kullanıldığına dair önemli bulgular mevcuttur. Mağara önündeki yamaçlarda ve tarlalarda yapılan yüzey araştırmalarında çakmak taşı, yonga, balta ve mızrak uçları gibi prehistorik aletler bulunmuştur. Ayrıca, giriş bölgesindeki toprak dolguda değişik aletler, kemikler ve çanak çömlek parçalarına rastlanmıştır. Bu buluntular, mağaranın tarih öncesi dönemlerden itibaren bir yerleşim veya kullanım alanı olduğunu göstermektedir.
Yapı ve Özellikler
Yelini Mağarası, yatay gelişimli bir mağara olup toplam uzunluğu 271 metredir. Girişe göre en derin noktası -26 metre ve rakımı ise 1105 metredir. Mağara içi, damlataş oluşumları ve tavandan düşmüş iri bloklarla birçok salona ve odaya bölünmüştür. Bu salonlar, son derece güzel ve görkemli damlataşlar (sarkıt, dikit, sütun) ile kaplıdır. Mağaranın iklim özellikleri girişten sona doğru değişiklik gösterir; sıcaklık azalırken nem artar. Girişte ölçülen 25.5°C sıcaklık ve %45 nem oranı, mağaranın son salonunda 16.1°C ve %79.5 nem seviyesine ulaşır. İçerideki bir salonda, tuğladan yapılmış ve derinliği 2 metreyi geçen havuzlar ile sarnıçlar dikkat çekici yapılardır.
İşlev ve Faaliyetler
Mağaranın tarihsel süreçteki işlevi, bulunan arkeolojik materyaller ışığında değerlendirilebilir. Prehistorik aletler ve çanak çömlek parçaları, buranın bir barınak veya yaşam alanı olarak kullanıldığını düşündürmektedir. İçerideki tuğla havuz ve sarnıçlar ise mağaranın daha sonraki dönemlerde, muhtemelen su depolama veya benzeri amaçlarla da kullanıldığını göstermektedir. Coğrafi konumu itibarıyla Sivrihisar ile Günyüzü arasında, Sakarya Nehri'ne uzanan dağlık bir hat üzerinde yer alması, bölgedeki hareketlilik içinde stratejik bir nokta olabileceğine işaret eder.
Kültürel Önem
Yelini (Yılanlı) Mağarası, hem doğal miras hem de arkeolojik bir alan olarak önem taşımaktadır. Zengin damlataş oluşumları ile jeolojik bir değere sahiptir. Aynı zamanda, bölgenin tarih öncesi ve tarihi dönemlerdeki kültürel yaşamına dair somut kanıtlar sunması açısından arkeolojik değeri yüksektir. Yakınında bulunan ve benzer özellikler gösteren Yelinüstü Mağarası ile birlikte, Sivrihisar Dağları'nın mağara oluşumları ve insanlık tarihi açısından potansiyelini ortaya koymaktadır. Bu özellikleriyle mağara, bölge turizmi ve bilimsel araştırmalar için dikkate değer bir kaynaktır.