Orta Işık Cami Hakkında
Tarihçe ve Gelişim
Orta Işık Camii'nin ilk yapısı, Âşıkzâde Mehmed Efendi tarafından bir mescit olarak inşa ettirilmiştir. Ancak bu ilk inşanın tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Zaman içinde harap duruma gelen bu mescit, hayır sahibi Hacı Mehmed Ağa tarafından tamamen yıkılarak yeniden yaptırılmıştır. Mihrap ilave edilerek cami statüsüne kavuşturulan yapı, 16 Eylül 1835 tarihinde ibadete açılmış ve ilk imamlık görevine İsmail oğlu hafız seyyid Mehmed Efendi atanmıştır. Caminin minaresi ise ana yapıdan yaklaşık 20 yıl sonra, 1855 yılında inşa edilmiştir. Minare gövdesindeki kitabeden, caminin banisi Hacı Mehmed Ağa'nın, Nakşibendi şeyhi Hacı Mehmed Zülâli Efendi olduğu tahmin edilmektedir. Hacı Mehmed Zülâli Efendi'nin 1823 yılında Şam'da Mevlana Halid Ziyaeddin Hazretleri'nin yanında bulunduğu bilinmektedir.
Yapı ve Özellikler
Orta Işık Camii, Eskişehir'in Odunpazarı İlçesi, Orta Mahallesi, Malhatun Sokak No:56 adresinde bulunmaktadır. Dikdörtgen planlı ve düz çatılı sade bir mimariye sahiptir. Tek şerefeli bir minaresi bulunur ve bu minarenin gövdesinde 1855 tarihli yapım kitabesi yer almaktadır. Cami, toplam 165 metrekarelik bir alan üzerine kuruludur.
İşlev ve Faaliyetler
Cami, beş vakit namaz kılınan aktif bir ibadethanedir. Cemaat kapasitesi yaklaşık 100 kişiliktir. 1835 yılında mihrap eklenmesiyle mescitten camiye dönüştürülmüş ve bu tarihten itibaren sürekli ibadete açık kalmıştır.
Kültürel Önem
Orta Işık Camii, Odunpazarı'nın tarihi dokusu içinde yer alan önemli bir dini yapıdır. Caminin banisi ve ilk imamı olarak kabul edilen Hacı Mehmed Zülâli Efendi'nin Nakşibendi tarikatına mensup bir şeyh olması, yapıya manevi bir kimlik kazandırmaktadır. Zülâli Efendi'nin, arşivlerde bulunan ve üzerinde çalışmalar devam eden eserleri, caminin kültürel ve tarihi değerini daha da artırmaktadır. Yapı, bölgenin dini ve sosyal tarihine ışık tutan somut bir kültür varlığıdır.