Pişmiş Kale Hakkında
Tarihçe ve Gelişim
Pişmiş Kale, Eskişehir'in Han ilçesi sınırlarında, Yazılıkaya köyü yakınlarında yer alır. Frigya döneminde, M.Ö. 1200 - M.S. 700 yılları arasında inşa edildiğine inanılmaktadır. Kale, eski görkemli haliyle Kral yolunda önemli bir gözlem noktası olarak hizmet vermiştir. "Pişmiş Kale" adı, büyük bir yangın sonucu kalenin yanması ve taşların pişmiş benzeri bir görüntü kazanmasından kaynaklanmaktadır. 19. yüzyılda batılı araştırmacılar Leake, Laborde, Texier, Barth, Mordtmann ve Radet tarafından keşfedilerek yayınlanan çalışmalarda ifade edilmiştir. İlk kazılar 1939 yılında Perrot tarafından başlatılmış, ancak savaş nedeniyle tamamlanamamıştır. 1946-58 yılları arasında Haspels önderliğinde gerçekleştirilen yüzey araştırmaları ile kale hakkında daha fazla bilgi edinilmiştir. Osmanlı dönemine kadar kullanıldığına dair bulunan seramik parçaları, uzun bir dönem boyunca yerleşim yeri olduğunu göstermektedir.
Mimari ve Özellikler
Pişmiş Kale, vadi seviyesinden 108 metre yükseklikte, bir tepenin zirvesinde konumlanmıştır. Ana bölümü, doğada bulunan kayalardan oluşturulmuş duvarlarla sınırlanmıştır. İçerisinde düzensiz büyük taşlar ve harç kullanılarak inşa edilmiş yapılar bulunmaktadır. Bu bölümde az çok yıkık duvarlarıyla çevrili dikdörtgen bir alan vardır. En yüksek kesiminde, Midas Şehri'ndekine benzer şekilde, bir akropol olarak planlandığı düşünülen bir set bulunur. Kaleye ulaşan yürüyüş yolu, kayalar arasından geçmektedir.
İşlev ve Faaliyetler
Kale, tarihsel süreçte önemli bir gözlem ve savunma noktası olarak işlev görmüştür. Dağa oyulmuş merdivenler yardımıyla, tepe ile vadi arasında yiyecek taşıma gibi lojistik faaliyetler gerçekleştirilebiliyordu. Frigler döneminden başlayarak Orta Çağ'ın sonlarına kadar kale olarak kullanıldığı bilinmektedir.
Kültürel Önem
Pişmiş Kale, Türkiye'nin koruma altına alınmış önemli bir kültürel miras alanıdır. Frigya dönemine ait bu yapı, arkeolojik araştırmaların odak noktası olmuş ve Türkiye'deki antik dönem tarihinin anlaşılmasına katkı sağlamıştır. Eskişehir'in Han ilçesinin tarihine ve kültürel mirasına büyük katkı sağlayan kale, Türkiye Kültür Portalı tarafından belgelendirilmiş olup, UNESCO ve ICOM gibi uluslararası kuruluşlar da korunmasında etkin rol oynamıştır. Tarih ve arkeoloji meraklıları için büyük öneme sahiptir.
