Eskişehir Arkeoloji Müzesi'nin temelleri, 1945 yılında Alaaddin Camii'nde depo-müze olarak atılmıştır. Zamanla gelişen koleksiyon nedeniyle, 1966 yılında Kurşunlu Külliyesi'ne taşınmıştır. 1974 yılında Akarbaşı Mahallesi'nde inşa edilen bağımsız müze binası ise, kentin büyüyen arkeolojik zenginliğini barındırmakta yetersiz kalmıştır. Bu ihtiyaç doğrultusunda, ETİ Şirketler Grubu'nun ana sponsorluğunda yeni ve modern bir müze binasının yapımına başlanmıştır. Odunpazarı Belediyesi'nin tahsis ettiği arsa üzerinde inşa edilen müze, 2011 yılında "ETİ Arkeoloji Müzesi" adıyla ziyarete açılmıştır. Müze, Eskişehir'in en önemli kültür kurumlarından biri haline gelmiştir.

Mimari ve Özellikler

ETİ Arkeoloji Müzesi, modern mimarisi ve işlevsel tasarımı ile dikkat çeker. Müze binası, arkeolojik eserlerin en iyi şekilde sergilenmesi ve korunması amacıyla tasarlanmıştır. Geniş ve aydınlık teşhir salonları, eserlerin kronolojik ve tematik bir düzenle izlenmesine olanak tanır. Müzede ayrıca, eserlerin bilimsel çalışmalarının yapıldığı laboratuvarlar, depolama alanları, kütüphane, konferans salonu ve idari birimler bulunmaktadır. Bu özellikleriyle müze, sadece bir sergileme mekanı değil, aynı zamanda bir araştırma ve eğitim merkezidir.

İşlev ve Faaliyetler

ETİ Arkeoloji Müzesi'nin temel işlevi, Eskişehir ve çevresinden elde edilen arkeolojik eserleri toplamak, korumak, bilimsel yöntemlerle incelemek ve sergilemektir. Müzenin koleksiyonu, bölgenin zengin tarihine ışık tutar. Ayrıca müze, arkeolojik kazı çalışmalarına destek vermekte, bu kazılardan çıkan buluntuların restorasyon ve konservasyon işlemlerini yürütmektedir. Eğitim faaliyetleri kapsamında okullara yönelik programlar düzenlemekte, konferans, seminer ve geçici sergiler gibi etkinliklerle halkın kültürel miras bilincini artırmayı hedeflemektedir.

Kültürel Önem

ETİ Arkeoloji Müzesi, Eskişehir'in ve özellikle Frigya bölgesinin binlerce yıllık tarihini gözler önüne seren en önemli kurumdur. Müzede sergilenen eserler, Paleolitik Çağ'dan Osmanlı Dönemi'ne kadar uzanan geniş bir zaman dilimine aittir. Koleksiyonun önemli bir bölümünü, Frig Uygarlığı'na ait buluntular oluşturur. Yazılıkaya (Midas Anıtı) gibi Frigya'nın simgesel yerlerinden getirilen eserler ve bölgedeki antik kentlerden çıkarılan objeler, müzenin kültürel değerini daha da artırmaktadır. Müze, bölge tarihini koruyarak gelecek nesillere aktarmakta ve Eskişehir'in kültür turizmi potansiyeline büyük katkı sağlamaktadır.

Kanlıtaş Höyük, ilk olarak Prof. Dr. Turan Efe'nin 1988-1992 yılları arasında gerçekleştirdiği yüzey araştırmaları sırasında 1989 yılında saptanmıştır. Höyüğün, en erken MÖ 6. bin sonu Erken Kalkolitik Dönem'den başlayarak kesintisiz bir şekilde Orta Kalkolitik, Geç Kalkolitik ve İlk Tunç Çağı'nın sonuna kadar, yaklaşık 3 bin seneyi aşan bir yerleşime sahne olduğu öngörülmektedir. Bölgedeki sistematik araştırmalar, 1992-1995 yılları arasında Prof. Dr. Turan Efe ile Eskişehir Arkeoloji Müzesi'nin ortaklaşa yürüttüğü Eskişehir Orman Fidanlığı Höyüğü kazıları ile derinlik kazanmış ve bu çalışmalar sonucunda Porsuk Kültürü adı verilen yeni bir tarihöncesi kültürün varlığı ortaya konmuştur.

Mimari ve Özellikler

Kanlıtaş Höyük, Eskişehir il merkezinin batısında, İnönü İlçesi'ne bağlı Aşağı Kuzfındık Köyü'nün 1 km. doğusunda yer alır. Yerleşim, daralan Kuzfındık Vadisinin ortasında yükselen bağımsız bir kayalığa yaslanarak genişler. Eteklerindeki tarla arazileri üzerinde yaklaşık 100 metrenin üzerindeki çapı ile dikkat çeker. Bu özellikleriyle, Eskişehir Orman Fidanlığı, Asmainler ve Keskaya gibi diğer Kalkolitik Dönem Porsuk yerleşimleri içinde bilinen en geniş ve korunmuş yerleşmedir.

İşlev ve Faaliyetler

Höyükte başlayan sistematik kazıların temel hedefi, Kuzeybatı Anadolu'nun az bilinen Kalkolitik Dönemi'ne, özellikle MÖ 6. ve 5. binyıllara ışık tutmaktır. Bu kazılar, bölgenin tarihöncesi Porsuk Kültürü'nü anlamamıza yardımcı olacaktır. Yerleşim, uzun süreli ve kesintisiz iskanı ile bölgedeki yaşamın ve faaliyetlerin gelişimini anlamak için kritik bir noktadır.

Kültürel Önem

Kanlıtaş Höyük'ün kültürel önemi, bağlı olduğu Porsuk Kültürü'nün keşfi ile büyük ölçüde artmıştır. Bu kültür, Anadolu'da daha önce bilinmeyen bir çanak çömlek grubunun saptanmasıyla arkeoloji yazınına geçirilmiştir. Daha da önemlisi, Eskişehir Orman Fidanlığı kazılarından elde edilen bulguların, Balkanlar'daki Erken Kalkolitik Vinça kültürünün şekillenmesinde etkili olduğu ortaya konmuştur. Bu durum, Kanlıtaş Höyük ve çevresinin, Anadolu ile Balkanlar arasındaki tarihöncesi kültürel etkileşim ağlarını anlamak için kilit bir konumda olduğunu göstermektedir.

Zahran Deresi Bizans Yerleşmesi, Eskişehir'in Seyitgazi ilçesinde bulunan antik bir yerleşim alanıdır. Göcenoluk (Yeniköy) ve Sandıközü Köyleri arasında, Türkmen Dağı'nın zirvesine yakın konumlanmıştır. Yerleşim, derin ve yemyeşil bir vadi içerisinde Bizans Dönemi'ne ait izler taşımakta olup, Helenistik Dönem'den itibaren kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Mimari ve Özellikler

Yerleşmede Helenistik Dönem'e ait cephesi bulunan bir kaya mezarı dikkat çekmektedir. Bu mezarın içinde boya bezemeleri bulunmaktadır. Ayrıca kayalıklara oyulmuş çok katlı Bizans kaya mekânları, yerleşmenin en önemli mimari özelliklerini oluşturmaktadır. Bu yapılar, bölgenin tarihsel süreçteki yerleşim dokusunu yansıtmaktadır.

İşlev ve Faaliyetler

Zahran Deresi Bizans Yerleşmesi'nin tarihsel süreçte yerleşim ve mezarlık alanı olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır. Kayalara oyulmuş çok katlı mekânlar, bölgenin sosyal ve dini yaşamına dair ipuçları sunmaktadır. Helenistik Dönem kaya mezarı ise bölgedeki mezar kültürüne ilişkin önemli veriler sağlamaktadır.

Kültürel Önem

Zahran Deresi Bizans Yerleşmesi, Dağlık Frigya bölgesinin kültürel mirasının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Helenistik Dönem'den Bizans Dönemi'ne kadar uzanan tarihsel süreçteki varlığı, bölgenin arkeolojik ve kültürel zenginliğini ortaya koymaktadır. Boya bezemeli kaya mezarı ve çok katlı kaya mekânları, Anadolu'nun antik dönem yerleşim mimarisi açısından önem taşımaktadır.

Ziyaret Bilgileri

Zahran Deresi Bizans Yerleşmesi, Eskişehir'in Seyitgazi ilçesine bağlı Göcenoluk (Yeniköy) ve Sandıközü Köyleri arasında yer almaktadır. Türkmen Dağı'nın zirvesine yakın, derin ve yemyeşil bir vadi içerisinde bulunan yerleşmeye ulaşım köy yolları üzerinden sağlanmaktadır.

Gümüşkonak (Germia), Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinin yaklaşık 50 km güneydoğusunda, il merkezinin ise 150 km güneydoğusunda yer alan bir platoda bulunmaktadır. Antik dönemi hakkında bilgi bulunmamakla birlikte, yerleşim Erken Bizans Dönemi kaynaklarında "Germia" adıyla anılmaktadır. Yapılan araştırmalarda, alandaki bazilikada iki yapı evresi saptanmıştır. Yazılı kaynaklara göre, yapının patrikos unvanına sahip Studios'un (5. yüzyıl ortaları) vakfı olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, sütun başlığında bulunan monogramdan, inşaat işlerinin İmparator I. Justinianus ve eşi Theodora'ya (MS 527-548) atfedildiği anlaşılmaktadır.

Mimari ve Özellikler

Germia'daki bazilika, İç Batı Anadolu Bölgesi'nin en büyük ve en iyi korunagelen Erken Bizans dönemi yapılarından biridir. Yapı, tonozları ve yan galerileri olan beş nefli bir bazilikadır. Enine ve boyuna neflerin kesiştiği bu plana sahip olan yapı, mozaikli zemin döşemeleriyle dikkat çekmektedir.

İşlev ve Faaliyetler

Kaynaklarda, yapının Erken Bizans Dönemi'nde dini bir merkez olarak kullanıldığı ve patrikos Studios'un vakfı olduğu bilgisi yer almaktadır. İmparatorluk çifti Justinianus ve Theodora'nın adının monogramlarla anılması, yapının inşasına veya yenilenmesine imparatorluk desteği sağlandığını göstermektedir.

Kültürel Önem

Germia (Gümüşkonak) Bazilikası, bölgedeki Erken Hristiyanlık dönemi mimarisinin ve dini yaşamının önemli bir kanıtıdır. Hem mimari ölçeği hem de iyi korunmuş durumuyla, İç Batı Anadolu'nun Bizans dönemi tarihine ışık tutan eşsiz bir kültür varlığıdır. İmparatorluk himayesindeki bir vakıf eseri olması, dönemin siyasi-dini ilişkilerini anlamak açısından da değer taşımaktadır.